Menu

Niedziele 11:00 i 20:00

PLANETA DOSKONAŁA

Najnowsza seria BBC Earth przedstawia siły natury napędzające, kształtujące i podtrzymujące ogromne bogactwo dzikiej przyrody na Ziemi.

BBC Earth można oglądać na następujących pozycjach kanałowych:

  • Platforma CANAL+: nr 80
  • Cyfrowy Polsat: nr 71 lub 163
  • UPC: nr 393 (Mediabox) lub 316 (Kaon i Horizon)
  • VECTRA: nr 512
  • TOYA: nr 370
  • Netia: nr 49
  • INEA: nr 566 (HD) lub 609 (SD)
  • Orange: nr 459 (HD) lub 90 (SD)
A Perfect Planet

Planeta doskonała

POLECANE FILMY

OPOWIEŚĆ O POTĘDZE NASZEJ PLANETY I JEJ KRUCHOŚCI

Planeta Ziemia jest doskonała. Wszystko, co dotyczy naszego świata - jego rozmiar, odległość od Słońca, obrót i kąt nachylenia, jego księżyc - jest perfekcyjnie przystosowane do tego, by umożliwić nam życie, zaś naturalne siły naszej planety tworzą idealne do tego warunki. Globalny system pogodowy rozdziela słodką wodę pomiędzy wszystkie zakątki globu, prądy morskie przenoszą składniki odżywcze nawet do najgłębszych zakątków oceanu, światło słoneczne ogrzewa i napełnia energią wszystko, czego dotknie, a potężne wulkany budują i użyźniają ziemię. W rezultacie, nie istnieje dosłownie żaden zakątek naszej planety, gdzie nie istniałoby życie.

„Planeta doskonała” to unikalne połączenie filmu przyrodniczego i programu popularnonaukowego. Cztery pierwsze odcinki poświęcone są potędze wulkanów, światłu słonecznemu, pogodzie i oceanom. Ostatni odcinek dotyczy zaś dramatycznego wpływu najnowszej siły natury, jaka pojawiła się na świecie: ludzi - oraz temu, co można zrobić, aby przywrócić naszej planecie idealną równowagę.

Producenci zabierają nas w zapierającą dech w piersiach wizualną podróż, od krain zraszanych indyjskimi monsunami po zbocza ognistych wulkanów na Hawajach, od wysp pływowych Bahamów po zamarznięte pustkowia Wyspy Ellesmere'a.

Odwiedzimy podczas niej arktyczne wilki grasujące zimą w księżycowym krajobrazie, zamarznięte żaby leśne w czarodziejski sposób rozmarzające i ożywające wiosną, zięby wampirze z Galapagos, pijące krew ptaków morskich oraz afrykańskie flamingi, które każdego roku zbierają się tysiącami na ogromnym wulkanicznym jeziorze, aby wyprowadzić swoje lęgi.

Jest to serial, który zmieni sposób, w jaki postrzegamy nasz dom. Wielokrotnie będziemy świadkami tego jak potężne siły naturalne działające na naszej planecie kierują życiem zwierząt i sprawiają, że w ogóle jest ono możliwe.

David Attenborough powiedział: „Oceany, światło słoneczne, pogoda i wulkany - wspólnie te potężne, choć delikatne siły pozwalają życiu rozkwitać w zadziwiającej różnorodności. Sprawiają, że Ziemia jest naprawdę wyjątkowa - jest planetą doskonałą. Nasza planeta to jedyny wśród miliardów innych planet świat tętniący życiem. Ale teraz, na oblicze Ziemi zaczyna wpływać nowa dominująca siła: człowiek. Aby ochronić naszą idealną planetę, musimy mieć pewność, że ta siła stanie po stronie dobra."

WULKANY

WULKANY

Bez wulkanów nigdy nie powstałoby życie na Ziemi. Odpowiadają one zarówno za atmosferę, która pozwala nam oddychać, jak również za nasze oceany. Bogate w minerały popioły z regularnych erupcji użyźniają ziemię. To właśnie wulkany są architektami planety - ponad 80% powierzchni Ziemi jest wynikiem działania magmy unoszącej się z jej roztopionego jądra - stanowiąc podłoże do rozwoju życia.

  • Na całej powierzchni naszej planety znajduje się ponad 1500 aktywnych wulkanów.
  • Kilauea na Hawajach jest najbardziej aktywnym wulkanem na Ziemi.
  • Wulkany znane są jako architekci naszej planety - ponad 80% powierzchni Ziemi jest wynikiem wybuchu magmy ze stopionego jądra Ziemi.
  • Wyspy wulkaniczne stanowią tylko 5% powierzchni planety, ale są domem dla prawie 20% jej gatunków.
  • Ciepło zgromadzone pod skorupą ziemską zawiera 50.000 razy więcej energii niż wszystkie rezerwy ropy naftowej i gazu ziemnego na świecie.
  • 250 milionów lat temu zmiana w atmosferze ziemskiej spowodowana przez aktywność wulkaniczną, doprowadziła do największego masowego wymierania gatunków w historii Ziemi. Nadmiar węgla w ziemskiej atmosferze sprawia, że nasza planeta staje się niebezpiecznie gorąca. Dziś ludzkość okazuje się nowym rodzajem superwulkanu. Każdego roku, działalność człowieka uwalnia 60 razy więcej węgla niż wszystkie wulkany naszej planety razem wzięte.
SŁOŃCE

SŁOŃCE

Życie na naszej planecie zasilane jest energią słoneczną. Każdy fragment powierzchni Ziemi otrzymuje 4 380 godzin światła słonecznego rocznie, ale w różnym natężeniu w zależności od miejsca, w którym się znajdujemy: właśnie ta różnica okazuje się decydująca dla warunków życia znacznej części świata przyrody.

Związane z porami roku zmiany w oświetleniu zachodzą dlatego, że Ziemia nie obraca się pionowo na swojej osi, lecz ukośnie - co oznacza, że różne części planety są ustawione do Słońca pod innym kątem w zależności od pory roku. Wyjątkiem w tej kwestii jest równik, na którym długość trwania dnia i nocy pozostaje taka sama przez cały rok. Ogromna różnorodność form życia w tropikalnej dżungli wynika właśnie z tego faktu. Z kolei w tych rejonach globu, w których energia słoneczna jest najsilniej odczuwalna, niektóre zwierzęta muszą wspiąć się na szczyt zdolności adaptacyjnych, aby przetrwać te ekstremalne warunki.

  • Światło potrzebuje ośmiu minut, aby przebyć drogę od Słońca do Ziemi.
  • Słońce dostarcza Ziemi więcej energii w ciągu jednej godziny, niż ludzkość zużywa w ciągu roku.
  • Ziemia potrzebuje roku, aby okrążyć Słońce, a ponieważ nasza planeta jest nachylona pod kątem 23,4 stopnia, różne części jej powierzchni są inaczej pochylone względem Słońca w zależności od momentu, stąd różnice między porami roku.
POGODA

POGODA

Woda jest niezbędna dla wszelkich form życia. Nasza doskonała planeta posiada ten cenny zasób w obfitości - a jednak większość wód to wody morskie, zbyt słone, aby mogły z nich korzystać istoty lądowe. W praktyce zaledwie 3% całej wody na Ziemi to woda słodka i niemal w całości pozostaje ona zamknięta w postaci brył lodu lub ukryta w podziemnych warstwach wodonośnych. Zaledwie niewielki ułamek wody na naszej planecie znajduje się w rzekach i jeziorach, gdzie jej dostępność umożliwia zaistnienie ogromnej różnorodności lądowych form życia. Dostępność ta jest możliwa wyłącznie dzięki działaniu pogody na naszej planecie, ponieważ to ona jest siłą, która rozprowadza słodką wodę po całej powierzchni Ziemi.

  • W każdej sekundzie ponad 13 milionów ton wody wyparowuje z naszych oceanów tworząc chmury.
  • Zimą na mongolskiej pustyni Gobi temperatury spadają tak nisko, że woda po prostu nie ma szans zaistnieć. Przy 40°C poniżej zera, jest to jedno z najsuchszych i najbardziej ekstremalnych środowisk na świecie.
  • Rekordowo wysokie temperatury i najniższe opady od prawie 40 lat doprowadziły część Afryki do jednej z najgorszych susz w ciągu stulecia.
  • W szczycie pory deszczowej w każdej sekundzie z wodospadu Wiktorii spada 5.000 ton wody. Kiedy deszcz przestaje padać, wodospad wysycha. W ostatnich latach ilość wody przepływającej przez wodospad Wiktorii spadła o połowę.
  • Niedawny wzrost temperatur na świecie o jeden stopień radykalnie przeobraził nasze wzorce pogodowe. Jeśli zmiany klimatyczne nie zostaną zahamowane, do końca stulecia możemy zaobserwować wzrost temperatury o 5°C.
OCEANY

OCEANY

Oceany są największym ekosystemem na Ziemi, obejmującym dwie trzecie powierzchni naszej planety i wytwarzającym połowę tlenu obecnego w atmosferze. Są one domem dla aż 80% wszystkich istot żywych na Ziemi, a dla prawie trzech miliardów ludzi podstawowym źródłem pożywienia.

  • Każda kropla wody morskiej na Ziemi przemieszcza się dzięki prądom morskim, potrzebując tysiąca lat na ukończenie jednego pełnego cyklu.
  • Trójkąt Koralowy w południowo-wschodniej Azji jest siedliskiem jednej trzeciej ryb rafowych na świecie - jest to najbardziej zróżnicowany region morski na Ziemi.
  • Żadne inne miejsce na świecie nie doświadcza potęgi pływów bardziej gwałtownie niż norweska Cieśnina Saltstraumen. Co sześć godzin przez kanał o szerokości zaledwie 150 metrów przepływa prawie pół miliarda ton wody. Przeciskając się przez wąską szczelinę, nabiera ona prędkości, co czyni ją najsilniejszym ciągiem pływów na świecie.
  • W miarę postępujących zmian klimatycznych, polarne pokrywy lodowe topnieją w alarmującym tempie. Sama Arktyka co sekundę wprowadza 14 000 ton słodkiej wody do morza. Spowalnia to przepływ prądów morskich przez oceany. Jeśli atmosfera będzie się nadal ocieplać, prądy te mogą się całkowicie zatrzymać. Kiedy miało to miejsce ostatnio, 250 milionów lat temu, cały ocean stał się strefą martwych wód, co doprowadziło do wymarcia niemal 90% całego życia na Ziemi. Dziś zjawisko to znów daje się zauważyć na wybrzeżach niektórych oceanów.
  • Na całej Ziemi znajduje się obecnie 15 razy więcej stref martwych wód niż 50 lat temu.
CZŁOWIEK

CZŁOWIEK

Nasz dom, połyskująca błękitem oaza życia, wisi samotnie w kosmosie. Jedyny żyjący świat, jaki znamy. Życie na naszej planecie jest kształtowane przez naturalne siły Ziemi, ale pojawiła się też nowa siła, tak potężna, że była w stanie naruszyć równowagę życia na Ziemi i stała się zagrożeniem dla naszej idealnej planety. Tą siłą jesteśmy my.

  • Już około milionowi gatunków grozi obecnie wyginięcie,1 wielu z nich nawet w ciągu najbliższych dekad. Ostatni przypadek globalnego wymierania na taką skalę miał miejsce ponad 65 milionów lat temu.
  • Nawet według najbardziej zachowawczych szacunków, gatunki znikają w tempie około 100 razy szybszym niż normalnie.
  • Największe jak dotąd wymieranie na Ziemi spowodowane było nadzwyczajnym przegrzaniem świata. Intensywna aktywność wulkaniczna wtłoczyła do atmosfery ogromne ilości węgla, znacznie podnosząc globalną temperaturę, a tym samym niszcząc około 90% całego życia na Ziemi.4 Ludzkość zachowuje się dziś jak super wulkan, uwalniając dwutlenek węgla w jeszcze większym tempie niż prehistoryczne mega-erupcje, które dziesiątkowały organizmy żywe w przeszłości.
  • W skali globalnej ludzie odpowiadają obecnie za uwalnianie do atmosfery sto razy więcej dwutlenku węgla niż wszystkie wulkany na Ziemi łącznie.
  • Nowe badania sugerują, że każdy wzrost temperatury na świecie o 1° Celsjusza oznacza, że miliard ludzi zostanie zmuszonych do egzystencji w skrajnie trudnych warunkach. A to może spowodować jedną z największych migracji w historii ludzkości.
  • Badania wskazują, że przełowienie doprowadziło do zmniejszenia aż o 90% populacji wszystkich dużych ryb drapieżnych.7 Każdego roku na całym świecie miliony rekinów oraz ponad 300 000 wielorybów i delfinów ginie przypadkowo w sieciach rybackich.
  • 80% energii, jaką wykorzystujemy, wciąż pochodzi z paliw kopalnych.

Kiedy obejrzysz?

sezon 1, odcinek 2

poniedziałek 17 maja o 06:00

Seria 1, odc. 2

odcinek 2 | sezon 1

Wielkie zwierzęta zawsze budziły ludzkie emocje. Posiadanie większych rozmiarów jest nie tylko zaletą, lecz także wyzwaniem. Oto opowieści o największych stworzeniach na Ziemi. 2/6

sezon 1, odcinek 2

poniedziałek 17 maja o 12:55

Seria 1, odc. 2

odcinek 2 | sezon 1

Wielkie zwierzęta zawsze budziły ludzkie emocje. Posiadanie większych rozmiarów jest nie tylko zaletą, lecz także wyzwaniem. Oto opowieści o największych stworzeniach na Ziemi. 2/6

sezon 1, odcinek 3

poniedziałek 24 maja o 06:00

Seria 1, odc. 3

odcinek 3 | sezon 1

Dostępność wody pitnej Ziemi jest możliwa dzięki działaniu pogody, ponieważ to ona jest siłą rozprowadzającą słodką wodę po całej powierzchni planety. Zjawisko to oddziałuje na życie…

sezon 1, odcinek 3

poniedziałek 24 maja o 12:55

Seria 1, odc. 3

odcinek 3 | sezon 1

Dostępność wody pitnej Ziemi jest możliwa dzięki działaniu pogody, ponieważ to ona jest siłą rozprowadzającą słodką wodę po całej powierzchni planety. Zjawisko to oddziałuje na życie…

sezon 1, odcinek 4

poniedziałek 31 maja o 06:00

Seria 1, odc. 4

odcinek 4 | sezon 1

Wcale nie jest tak, że na Ziemi istnieje pięć oceanów. Jest jeden. Jego wody połączone potężnymi prądami są w stałym ruchu. To bezustanne przemieszczanie jest niezbędne dla dobrego…

sezon 1, odcinek 4

poniedziałek 31 maja o 12:55

Seria 1, odc. 4

odcinek 4 | sezon 1

Wcale nie jest tak, że na Ziemi istnieje pięć oceanów. Jest jeden. Jego wody połączone potężnymi prądami są w stałym ruchu. To bezustanne przemieszczanie jest niezbędne dla dobrego…

sezon 1, odcinek 5

poniedziałek 7 czerwca o 12:55

Seria 1, odc. 5

odcinek 5 | sezon 1

Działalność ludzi bardzo mocno wpływa na zmiany klimatu oraz systemy podtrzymujące życie na Ziemi: warunki pogodowe, oceany i cały świat ożywiony. 5/6

CIEKAWOSTKI O SFILMOWANYCH GATUNKACH

Algi rosnące w wodach wulkanicznych stanowią ważne źródło pożywienia dla flamingów i odpowiadają za ich charakterystyczny kolor - nawet oczy flamingów stają się różowe.

W sezonie lęgowym w 2019 roku przyszło na świat 995 000 piskląt flamingów.

Zięba wampirza żywi się krwią głuptaków galapagoskich lub niebieskonogich i dysponuje odpowiednio ostrym dziobem do takich celów. Zwykle żywi się nasionami i owadami, ale na wyspach Darwina i Wolfa, które zamieszkuje, często brakuje tego pożywienia, dlatego zięby nauczyły się z czasem uzupełniać swą dietę krwią.

Półwysep Kamczatka jest najgęściej zasiedlonym przez niedźwiedzie brunatne obszarem na Ziemi. Populacja licząca 10 000 - 14 000 niedźwiedzi skupiona jest na terytorium wielkości Kalifornii.

W okresie od stycznia do marca każdego roku w parku Serengeti rodzi się pół miliona antylop gnu. W lutym, miesiącu o najwyższym wskaźniku urodzeń, każdego dnia rodzi się około 8000 gnu.

Od dawna przywykliśmy myśleć o Marsie jako o suchej planecie, ale niedawno odkryty został szeroki na 20 km zbiornik wodny znajdujący się pod biegunem południowym Marsa.

Gibbony korzystają ze spektakularnej formy poruszania się znanej jako brachiacja, która polega na przekładaniu ramion z gałęzi na gałąź w pozycji wiszącej z prędkością nawet 53 km/h.

Kiedy samica osy figowej wejdzie wewnątrz figi by złożyć jaja, wejście jest tak ciasne, że owad gubi skrzydła i nigdy już nie opuszcza owocu.

Piżmowoły są doskonale przystosowane do przetrwania temperatur niższych niż -70°C. Częściowo zawdzięczają to posiadaniu dwóch warstw futra.

Żaba leśna zamarza w miesiącach zimowych, a jej serce całkowicie przestaje bić. W miarę jak powraca słońce, w ciągu 12-24 godzin żaba rozmraża się i wraca do życia. Może to zrobić, pompując do swoich komórek rodzaj substancji zapobiegającej zamarzaniu na bazie glukozy.

Jeden lis arktyczny może ukraść nawet 1 570 jaj w jednym sezonie lęgowym.

Wiosenne przebudzenie się węży pończoszników w Manitobie jest największym zgromadzeniem węży na Ziemi.

Saharyjska mrówka srebrzysta jest najszybszą mrówką na świecie, pędzi z prędkością 855 milimetrów na sekundę, co odpowiadałoby 200 metrom na sekundę, gdyby przybrała rozmiary człowieka.

Burzyki szare odbywają corocznie podróż z bieguna na biegun. Oznacza to, że każdego roku pokonują 64 000 km podróży w obie strony, wytyczając trasę w kształcie ósemki z miejsc lęgowych na półkuli południowej do zasobniejszych letnich miejsc żerowania na Północnym Pacyfiku.

Szacuje się, że 6 000 humbaków przybywa z Hawajów i dalszych okolic, aby delektować się śledziami i krylem na Morzu Beringa w pobliżu Alaski. Panująca tu nadzwyczajna obfitość oceanu wyzwala szaleństwo żerowania humbaków i ptaków morskich na taką skalę i o takim zagęszczeniu, że można je zobaczyć z kosmosu.

Zjawy płowe - afrykańskie nietoperze owocożerne są w stanie pokonać tysiące kilometrów każdego roku. To najdalsza odnotowana migracja jakiegokolwiek afrykańskiego ssaka.

Przez zaledwie 12 tygodni każdego roku, mały skrawek zambijskiego lasu Kasanka staje się domem dla 10 milionów nietoperzy owocożernych - największego skupiska ssaków na ziemi.

Żółw rzeczny Arrau z Ameryki Południowej jest jednym z największych żółwi słodkowodnych na świecie. W przeszłości samice zbierały się w grupach liczące od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy sztuk - co czyniło je szczególnie podatnymi na kłusownictwo.

W obliczu zagrożenia, południowoafrykańskie żaby deszczowe potrafią gwałtownie nadąć swoje ciało i piszczeć - jest to mechanizm obronny odstraszający drapieżniki. Ich niezwykle krótkie kończyny uniemożliwiają im skakanie, chociaż potrafią chodzić.

Pustynia Gobi jest siedliskiem ostatniego tysiąca dzikich wielbłądów dwugarbnych (baktrianów) na Ziemi, jedynych naprawdę dzikich wielbłądów, jakie jeszcze pozostały.

Podczas godów niektóre samce mątwy Metasepia Pfefferi stosują sprytną strategię zmieniając swoje ubarwienie tak, aby wyglądem przypominało samicę, dzięki czemu mogą zbliżyć się do samicy i połączyć z nią pod nosem innych samców.

Legwany morskie to endemity z wysp Galapagos i jedyny gatunek jaszczurki morskiej na świecie.

Edredony (gatunek kaczki) muszą spożywać 10 000 małży (o długości 13-15 mm) dziennie, jeśli nie mają akurat innego o pożywienia.

Około 50 płetwali Bryde’a spędza czas żerując w okolicach Bangkoku, w Zatoce Tajlandzkiej. W Tajlandii są one uważane za święty omen, nazywane "bogami morza", a w niektórych miejscach, kiedy fale wyrzucą na brzeg martwe wieloryby, są one grzebane w buddyjskiej ceremonii przypominającej pogrzeby ludzi.

Wszystkie żerujące wokół Bangkoku wieloryby mają swoje imiona, np. Jao Tong Samut (Oceaniczny Wędrowiec), Mae Pha-fun (Matka Marzycielka) i Jao Si Suk (Szczęście).

Pingwiny skalne zawdzięczają swą nazwę zwyczajowi wskakiwania na strome urwiska obiema stopami naraz.

Fitoplankton, mikroskopijne rośliny żyjące w oceanie, wytwarzają 80% tlenu na świecie.

Zwierzęta morskie magazynują i zatrzymują węgiel w oceanach w swoich ciałach i odchodach, które opadają na dno morza, odgrywając kluczową rolę w zapobieganiu nadmiernemu uwalnianiu węgla do atmosfery, jest to tzw. „niebieski" węgiel.

Populacja kaszalotów, licząca przed epoką wielorybnictwa 120 tys. sztuk mogła zatrzymać w morzu nawet 2,2 mln ton węgla rocznie w postaci odchodów, co odpowiada usunięciu z dróg 500 tys. samochodów/rok.

Według nowych badań, przeciętny mieszkaniec Zachodu poprzez emisję CO2 niszczy rocznie 30 metrów kwadratowych lodu na Morzu Arktycznym.

Przy obecnych wskaźnikach emisji, praktycznie co godzinę zrzucamy do oceanów prawie milion ton CO2.

Przeciętny Brytyjczyk w ciągu pierwszych dwóch tygodni tego roku wyemituje więcej dwutlenku węgla niż obywatel któregokolwiek z siedmiu krajów afrykańskich w ciągu całego roku.